Hoàn thiện thể chế theo yêu cầu của Luật sửa đổi năm 2025
Ảnh minh họa
Ngày 10/12/2025, Quốc hội đã thông qua Luật số 131/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ, có hiệu lực từ ngày 01/4/2026. Luật giao Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ quy định chi tiết nhiều nội dung liên quan đến thủ tục hành chính trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp.
Việc xây dựng Thông tư mới nhằm kịp thời thể chế hóa các quy định được giao, đồng thời cụ thể hóa tinh thần của Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, cũng như Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân, trong đó nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện pháp luật theo hướng minh bạch, thuận lợi, chi phí thấp, đẩy mạnh số hóa và cải cách thủ tục hành chính.
Theo đánh giá của cơ quan soạn thảo, thời gian qua một số thủ tục hành chính trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp được quy định đồng thời tại Nghị định và Thông tư, dẫn đến phân tán, khó theo dõi và áp dụng. Luật sửa đổi năm 2025 đã điều chỉnh theo hướng giao Bộ trưởng quy định thống nhất tại một văn bản dưới luật, qua đó nâng cao tính linh hoạt, phù hợp thực tiễn và thuận tiện cho người dân, doanh nghiệp.
Thống nhất toàn bộ thủ tục hành chính về sở hữu công nghiệp trong một văn bản
Dự thảo Thông tư gồm 134 điều, chia thành 13 chương và 3 phụ lục, bao quát toàn diện các thủ tục liên quan đến: Sáng chế; Thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn; Kiểu dáng công nghiệp; Nhãn hiệu; Chỉ dẫn địa lý; Văn bằng bảo hộ và đăng ký quốc tế; Đăng ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp; Khiếu nại và giải quyết khiếu nại; Công báo, sổ đăng ký quốc gia về sở hữu công nghiệp; Chương trình đào tạo pháp luật về sở hữu công nghiệp; Bảo đảm thông tin sở hữu công nghiệp.
Đáng chú ý, dự thảo bổ sung và làm rõ nhiều nội dung quan trọng, như:
Quy định cụ thể về khả năng áp dụng công nghiệp của kiểu dáng công nghiệp, bao gồm cả sản phẩm vật lý và phi vật lý; Làm rõ tiêu chí đánh giá khả năng phân biệt của nhãn hiệu, trong đó có dấu hiệu âm thanh và dấu hiệu chỉ nguồn gốc địa lý; Bổ sung quy định về nộp đơn qua hệ thống điện tử; Hoàn thiện quy trình thẩm định hình thức, thẩm định nội dung, xử lý ý kiến phản đối; Quy định chi tiết về duy trì, gia hạn, sửa đổi, chấm dứt, hủy bỏ hiệu lực văn bằng bảo hộ; Thủ tục xử lý đơn quốc tế theo các hệ thống PCT, La Hay và Madrid; Cơ chế tiếp nhận và xử lý yêu cầu thẩm định nhanh đối với đơn sáng chế, nhãn hiệu.
Bên cạnh việc quy định chi tiết các nội dung mới được Luật giao, dự thảo Thông tư cũng kế thừa có chọn lọc các quy định còn phù hợp của Thông tư 23/2023/TT-BKHCN, đồng thời tiếp nhận, chuyển hóa các quy định về thủ tục hành chính đang nằm trong Nghị định 65/2023/NĐ-CP vào cùng một văn bản, bảo đảm tính hệ thống và dễ tra cứu.
Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và số hóa
Một trong những điểm nhấn của dự thảo là tiếp tục cụ thể hóa chủ trương cải cách thủ tục hành chính, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong tiếp nhận, xử lý đơn và công bố thông tin sở hữu công nghiệp.
Việc bổ sung quy định về nộp đơn điện tử, chuẩn hóa quy trình xử lý, đơn giản hóa một số bước thẩm định được kỳ vọng sẽ rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, giảm chi phí tuân thủ và tăng tính minh bạch. Đồng thời, các quy định về cơ sở dữ liệu, công báo sở hữu công nghiệp và bảo đảm thông tin sẽ góp phần nâng cao khả năng tiếp cận, khai thác thông tin của doanh nghiệp và xã hội.
Tạo môi trường pháp lý ổn định, thuận lợi cho đổi mới sáng tạo
Theo cơ quan soạn thảo, việc ban hành Thông tư mới không chỉ nhằm thực hiện yêu cầu của Luật mà còn góp phần tháo gỡ các vướng mắc phát sinh trong thực tiễn thi hành thời gian qua.
Việc thống nhất các quy định thủ tục trong một văn bản duy nhất sẽ giúp tổ chức, cá nhân dễ dàng theo dõi, thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình; đồng thời tạo nền tảng pháp lý ổn định, minh bạch cho hoạt động nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và bảo hộ tài sản trí tuệ.
Sau khi được ban hành, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tiếp tục xây dựng các quy chế hướng dẫn thẩm định, tổ chức tuyên truyền, phổ biến nội dung Thông tư nhằm bảo đảm triển khai đồng bộ, hiệu quả trong thực tiễn, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.
Dự thảo Thông tư đang được Bộ Khoa học và Công nghệ lấy ý kiến rộng rãi trên Cổng Thông tin điện tử của Bộ.
